“Op een foto uit mijn jeugd sta ik met mijn vader en oom Zjeng, een man die vaak bij ons thuis kwam, in Geleen-Lindenheuvel naar het wielrennen te kijken. De wedstrijd stelde niet veel voor, het was een plaatselijk criterium.” Hij moet een jaar of drie, vier zijn geweest, zegt fotograaf Chris Keulen (Heerlen, 1959), en hij was zeer onder de indruk. “Drie mannen onder elkaar, tussen de wielrenners, bij ons in de Seringenlaan. Ze waren heel dichtbij, je kon ze aanraken.”

“Wanneer een wielrenner de straat uitrijdt, is hij, of hij nu oud of jong is, arm of rijk, herkenbaar als wielrenner. Hij is een verschijnsel in het landschap. Die fascinatie heb ik altijd blijven houden. Als fotograaf krijg je het decor er gratis bij.

In mijn fotografie spelen persoonlijke betrokkenheid en maatschappelijke context een grote rol. Ook in dat opzicht is wielrennen een groot geschenk. Die context was de rode draad in de wielerreportages die ik tussen 2001 en 2010 in vijf Afrikaanse landen heb gemaakt. Met voetbal kun je zo’n project niet doen. Nou ja, in de slums van de grote steden misschien, maar het decor is dan toch vaak inwisselbaar, een trapveldje of een plein. Wielrennen is nog een echte volkssport. Dat is aan het veranderen, zeker in de Tour de France, maar in vergelijking met andere sporten zijn wielrenners erg toegankelijk. Dat je ze kunt aanraken, is belangrijk. De mensen die ik fotografeer wil ik kunnen aanraken (en zij mij). Ik fotografeer met een standaard of een lichte groothoeklens, ben dus altijd dichtbij mijn onderwerpen.

Nee, ik ben geen wielerfanaat. Eigenlijk ben ik nergens een fanaat in. Hooguit in mijn vak, maar ook daar vind ik het een verkeerd woord. Als fotograaf ben ik honderd procent toegewijd, dat is toch wat anders. Toen in 2008 mijn boek Tour d’Afrique uitkwam, was ik een dag te gast bij de Avondetappe van Mart Smeets. Op verzoek van de programmamakers fotografeerde ik de Tour. Aan toppers als Contador en hoe heet die Amerikaan ook alweer, o ja, Armstrong, liep ik zo voorbij. Ik zie ze wel, maar ben niet zo geïnteresseerd in namen. Mij interesseerde het circus eromheen. De personen op mijn foto’s zijn vervangbaar, dat maakt het werk universeel. Ze zijn acteurs in… het is een cliché, de wereld als theater, maar ik blijf me verbazen over de wereld om me heen en de rol die mensen daarin spelen.

Of ik de Afrikaanse back stage reportages ook zou willen maken in de Tour de France? Als ik dezelfde vrijheid zou krijgen, zou ik een eind kunnen komen, maar die krijg ik niet. Ik ga het ook niet proberen, daarvoor heb ik te slechte ervaringen met de Tourorganisatie ASO. Toen ik in 2001 met mijn serie over de Tour du Faso de World Press Photo won, hebben ze werk van me aangekocht. Aanvankelijk was ik daar blij mee, maar later bleek dat die foto’s hun belangstelling voor de Afrikaanse wielerrondes hebben versterkt. Inmiddels heeft de ASO in Burkina Faso alles in handen, tot en met de catering, waardoor de plaatselijke middenstand niet mee kan profiteren van een etappe-aankomst. En de finish legt ze buiten het centrum, zodat ze haar eigen orde kan creëren.”

Tour d’Afrique. Tien Afrikaanse wielerfoto’s van Chris Keulen op groot formaat, vier bij zes meter. Van 29 juni t/m 23 september langs invalswegen in Sittard-Geleen. www.museumhetdomein.nl