PAUL VAN DER STEEN gaat op berenjacht in de wereld van kunst en cultuur.

Alleen diep in de prehistorie slopen leeuwen door de natuur van de Lage Landen, maar op wapenschilden zijn ze ook in de moderne tijd geen exoot. Dan blijkt er plotseling zoiets te bestaan als de Vlaamse of Nederlandse Leeuw.

Terwijl er zoveel andere imponerende dieren bestaan. De beer bijvoorbeeld, nog maar duizend jaar verdwenen uit deze streken. De voormalige gemeente Berlicum, onder de rook van Den Bosch, had er een op het gemeentewapen staan. Dat is mogelijk een verwijzing naar de plaatsnaam die weer zou zijn afgeleid van een Germaans stamhoofd dat zich naar dat dier noemde.

Er kleeft een prachtverhaal aan het wapen van Berlicum. Van 1817 tot 1973 was niet een beer, maar een varken het symbool van het dorp. Helemaal zeker is het niet, maar het zou zomaar het gevolg kunnen zijn van een bureaucratisch misverstand: bij hun vergunningaanvraag voor het gemeentewapen repten de Berlicumers namelijk van een beer. De Haagse beslissers moeten bij het verzoek uit het voormalige generaliteitsland hebben gedacht aan een mannetjesvarken en daar toestemming voor hebben gegeven.

De comeback van de beer in 1973 heeft de zelfstandigheid van Berlicum niet kunnen redden. In 1996 ging het dorp op in Sint-Michielsgestel. Het gemeentewapen van de fusiegemeente is dierloos: ‘Gevierendeeld van azuur en zilver en over alles heen een kruis van het een in het ander. Het schild gedekt met een gouden kroon van drie bladeren en twee parels.’ Beresaai eigenlijk.

PAUL VAN DER STEEN